Kiljan Halldórsson

 Oto i urodziny... Tak odnotowuję dla porządku, bez celebracji, bo też i siebie nie celebruję, nie okraszam odświętnie swej przemijalności... Wolę celebrować wszelkie inne chwile, jak najcodzienniejsze... Zawsze powtarzam, że urodziny pasują do pewnej metrykalnej sensacyjności: ot, ukończony pierwszy rok, może nawet piąty, a potem, w przywyknięciu, zwłaszcza gdy już się wchodzi w dwucyfrowości, to długo nic, aż w końcu można poświętować, gdy się świadomie dożyje setki - człowiek jest wtedy i sensacyjnie stary, a ponadto dostatecznie już znów dziecinny na kolorowe torciki ze świeczką (w tym drugim przypadku tylko trzeba uważać przy zdmuchiwaniu płomyka, by wraz z niezbędnym do tego powietrzem nie wydmuchnąć z siebie sztucznej szczęki - trzeba zadbać o dobry klej, chyba że należy się do szczęśliwego grona staruszków zębatych, bowiem i tacy się przecież zdarzają). Które to? Mało istotne, ja już zaokrąglam, w górę, bo idę przecież jak pnącze... Jak nieodżałowana Edna Everage mogę powie...

 I tak doszło do kolejnego listopada... I tak sobie znów przypominamy, że nic na stałe, że wszystko na raz, na chwilę... Choć wszystko tak od dawien dawna...  Jak to pisał w Marionetkach Cyprian Kamil Norwid:  I ziemia stoi - i wieków otchłanie,  I wszyscy żywi w tej chwili,  Z których i jednej kostki nie zostanie,  Choć będą ludzie, jak byli...  Jesteśmy, choć z biegiem czasu umarłych już gęstwina, i człowiek sam w jakiejś części, w coraz większej, w tym, co przeminęło...  Kartkuję sobie książkę o Wyspiańskim... Trochę tam i fotografii z jego czasów. Na jednej, na Rynku w Krakowie, na początku ubiegłego wieku przyłapana jest pędząca dokądś dama, obok kościoła Mariackiego, w długiej ciemnej sukni i w kapeluszu z epoki; po sylwetce widać, że się gdzieś spieszy... I jest tam już tak od stu dwudziestu lat... Wiele już się zatarło od tamtych czasów... Wiele też się zatarło i z moich już niegdysiejszych czasów... Człowiek już sam dla siebie wspomnieni...

   Chciałoby się tak na dłużej sam na sam z przyrodą, w oderwaniu, z myślami jak krążące bez określonego celu stado kawek... Na jesienny czas wiersz z Norwegii, któryś już raz od poety z lasu... HANS BØRLI SAM W lesie, sam dzień po dniu, miesiąc za miesiącem - Nie ma z kim zamienić słowa.  Polna mysz tu ledwie, co oczy wytrzeszcza  z nory pod pniakiem,  wiewiórka, sójka w poszukiwaniu okruchów ciastek pośród wiórów przy legowisku. Cii, trzask gałązki na porębie? Nie, nikogo -   Myśli jak krążące stada kawek jesienią: Ciemne w mroźnym powietrzu, ale dość wysoko, tak że promienie niskiego słońca muskają ich skrzydła, złocąc je od spodu.      przełożył z norweskiego Kiljan Halldórsson  

Jedni się rozleniwiają, inni - przeciwnie - szykują się do nowych wyzwań i przygód. Wieczór Fina spędza na pakowaniu rzeczy, Árni zaś z pogodą się wyzłośliwia na swoją latawicę ze świądem starczym. - O, jeszczem nie taka stara - odgraża się. - Żeby cię tam, dzierlatko, nie zbrzuchacili na tych wysepkach baranich... - Zawieziesz mnie juro na lotnisko? - Naturalnie, moja droga. Z ochotą i z ulgą. Fina przymierza jakąś groszkową kieckę do swych babich krągłości. - I jak? Byłoby? - Cokolwiek założysz, będzie. - No pewnie. Czego ja bym się mogła spodziewać. - Nie konsultuj się ze mną w tak doniosłych sprawach. Uważaj tylko, żebyś się nie uzieleniła. - Dobra, dobra... A ty w końcu kiedy masz tego dentystę?... Będziesz straszył dzieci szczerbą? - W przyszłym tygodniu... Ja się chyba tu prześpię, na dole... Już bym tu wszystko powyrzucał. Ależ się szpetnie zrobiło na ulicy przez to pogorzelisko - mówi Árni, wyglądając za okno salonu.  - W przyszłym tygodniu zanosi się i na porządki przy na...

Docierają do miasta. Gwaru trochę więcej, bo atmosfera jest już prawie urodzinowa. Uśmiechy, zakąski, muzyka. I niebo się przeciera, choć rześko jest, nawet bardzo. W miejskich ogrodach jakiś grubaskowaty piosenkarz poczynia swoje koncertowe próby, jest rumiany, najwyraźniej zahartowany, o nieokreślonej fryzurze, bo, podobnie jak Timo, ma włosy niechętnie poddające się grzebieniowi. Śpiewa, choć Tima razi nieco jego maniera, bowiem artysta - jak to określa - co chwilę wznosi się ku kotkowatym miaukom. - Dziś dużo miauczących mężczyzn - zauważa. - A do tego, do tych osobliwych odgłosów typowych dla marcowania, dochodzą jeszcze dziwaczne śpiewaczki o dziecinkowatym wokalu. Jakaś wszechobecna nastolatkowość, trudna do zniesienia. Jak na lalczynym balu.  Przyglądają się ażurowej wiktoriańskiej altance ogrodowej. - Może się tu kiedyś pobierzemy? - rzuca Pol. - W takim otoczeniu musiałbym chyba zadbać o strój kelnera i pomarańczową cerę. Nie licz na to, że dam się tak przebrać. - Bardzie...

  Jesień. Jesień za oknem, jesień bywa i w sercu... Przemija lato, przemijają uczucia, by się przemienić we wspomnienie... Po jesieni już skostniałość zimy... Jedne zimy mijają, szczególnie te atmosferyczne, inne już na stałe przychodzą, ocieplane jednak myślami, czasem pełnymi artyzmu... (choć z tym artyzmem to nie wiem czy mi się w tym wypadku uda, idąc koślawo tropem poety...)  Wiersz jesienny, na jesień, z jakąś tam nadzieją pośród spraw sercowo bolesnych a nieuniknionych... Z Norwegii. Spod pióra bardzo nastrojowego poety Olafa Bulla (1883 - 1933), któremu bliska była tematyka przemijania.  Nienaganny i melodyjny Olaf.  Olaf Bull Jesień Jesień w oczach twoich, w chłodzie jej już pierwsza szadź -  Lecą gwiazdy! Płatek śniegu, patrz ---  To się stało, co się miało stać!   Przeciw śmierci, kruszyno, wszystko staje, i wzrośnie jeszcze drugi raz. - I w pieśni mej całusy twe jak róże pąsowieć będą w zimy czas.  przełożył z norweskiego Kiljan Halldó...

  Jesiennieje, ma się schładzać, więc i też refleksyjnie się robi i śmiertelność się przypomina. Porządek nigdy nie robi się sam. A bajzel i owszem. Rodzimy się, bezczelnie nam mówią ci tak zwani najbliżsi, żeśmy przez nich obdarowani... O ten "dar" trzeba się troszczyć, żeby trwał w jako takim porządku, unikając w miarę możliwości chaotycznego bałaganu... Rodzimy się i momentalnie wpadamy w wir, wir zdarzeń, które tworzą lej wiodący ku śmierci, ku rozpadowi. I trzeba wysiłku, żeby jak najdłużej trzymać się z dala od jego centrum, dużego wysiłku, bo też i zasysające siły nie należą do słabych. Odpuszczasz, zaraz cię biorą... Nic nie wiemy o śmierci. A nieznane straszy i śle wyobrażenia całkiem ziemskie, prosto z ziemskich potworności, na działanie jeszcze zwane potęgowaniem, jakbyśmy usiłowali wyobrazić sobie jeszcze coś gorszego od tego świata, tedy lepiej już trzymać się mniejszego zła, nawet jeśli to najokropniejsza nędza... Mimo że Schopenhauer uważał - całkiem, sądzę, sł...

Jadą sobie, ceremonialnie, z piosnką na ustach, a w każdym razie Timo wyżywa się wokalnie, klepiąc się do taktu po udzie, co ogromnie bawi Pola, który nawet próbuje wtórować kochankowi, tyle że nie bardzo mu to wychodzi, zalicza się bowiem do ludzi poszkodowanych przez depczącego po uszach słonia. Suną wyasfaltowanym dnem rynny otoczonej górami. Zza każdego łuku wyłaniają się kolejne skaliste wzniesienia podobne postaciom oczekującym gości, co kłaniają się uwodzicielsko, rozstępując się na boki, by torować przybyszom dalszą drogę w tę krainę widziadeł, coraz mroczniejszą, bo pogodne jeszcze przed chwilą niebo naraz zasnuło się grubą warstwą ciemnoszarych chmur... Wszystkiego można się tu spodziewać, zdają się te kamienne istoty komunikować. Także improwizującego Tima, co właśnie zaczął dla odmiany nucić "The Creek" Garbarka... - Będę musiał Eddę obsypać kwiatami - mówi Pol. - Należą jej się. - A oto i świat tutejszego wieszcza Jónasa, a tam, w głębi, jeszcze jezioro jest, w k...

 Dawno nie dawałem muzyki... Specjalnie się nie ruszałem, bo wyborczo dziś, więc wziąłem udział w tym nadliczbowym głosowaniu... Mimo wszystko chodzę, mimo mego dalece zachwianego zaufania, zwłaszcza po poprzednich wyborach, bo odnoszę wrażenie, że dziś mamy sytuację, która wynikła z takiego uznania na oko, więc dla lokatora Pałacu zachowuję wprawdzie tytuł, ale nie jako nazwę funkcji, tylko jako ksywę, a wiec lokuję ją nie przed imieniem, tylko między nim a nazwiskiem - w tej sytuacji niejasnej wydaje się to najwłaściwsze. Liczę, że tym razem, przy dość jednak nieskomplikowanej procedurze, obejdzie się bez obliczeniowych kłopotów... Już nawet nie na półmetku jest to z pewnością sprawdzian dla obecnej władzy szczebla centralnego... Ja czekam ze spokojem - zaakceptuję każdy wynik, byle by był po rzetelnej pracy z uczciwością podany. A potem się będzie analizować rzecz całą... Tak sobie ostatnio Reevesa Gabrelsa słuchałem i to mi przypasowało na teraz. Piosenka jeszcze z początków Ti...

Większości niepamięć sądzona. Nie skorzysta z przeżytego przez nich życia wieczność, by przechwycić jakieś pozostałe blaski godne umieszczenia pośród gwiazd. Po zwyczajnym życiu zwyczajna śmierć... Płynie lodowa góra przez sen... Jak lód, to Niflheim do głowy przychodzi, kraina zimna i ciemności, tam królestwo swoje Lokego ma córka, Hel o wyglądzie straszliwym - w połowie żywa istota, w połowie siny to trup - do której wędrują wszystkie te szaraki, co ich z życia wypędziły starość albo choroba, zwyczajna nędzna łóżkowa śmierć, no i tchórze mają tam u niej swój kącik mroczny... Lodowaty kraj ciemności... Ale lód tak pięknie potrafi błękitnieć, niebiańsko, że aż nie chce się wierzyć w ciemność, a tylko w wymknięcie się ciche do łagodnych jasności... Zaczarowane światło... Hans Børli Gdy przez twój sen góra lodowa dryfuje Szkoda, że zejść trzeba z tej ziemskiej karuzeli, szkoda  tak iść w ciemność bez dna, nie przeżywszy tych kilku chociaż dni, dwóch - trzech, czterech - pięciu dni ta...

  Czasem tak Bursa powraca. Na zawsze młody, zbuntowany, z tą całą życia szpetotą, antyestetyką, z tęsknotą za autentyczną bliskością, za niewinnością... Wszystko tam młodzieńcze, i życie otarte to ledwie o zepsucie dorosłego świata... Wokół propaganda i to, co przed oczami, co się do propagandy nijak miało... Nie do odłączenia od Czycza, a Czycz nawet bliższy mi, bliższy poprzez tę jego bolesną stratę szczególnie ważnego przyjaciela, owego Anda, Bursę... Czycz się zaczął literacko od skandalu, bo pokazał znalezione wiersze Miłosza jako swoje... Ale And wiedział, że go nie należy przekreślać (uznał rzecz całą za niezłą prowokację, wiedząc jaki stosunek do Czesława Miłosza miała ówczesna władza ludowa) i wprowadził Czycza w świat literacki, otwierając mu bramę do druku w prasie i stając się jego bratnią duszą, takim artystycznym partnerem, kimś tworzącym w jego życiu istotny przełom. Lecz sielanka nie potrwała długo. W 57 byli na Festiwalu Młodej Poezji w Poznaniu. Bezlik papierosów...